شما اینجا هستید: خانه » تندروهای امریکا کنفرانس نفتی ایران در لندن را لغو کردند

تندروهای امریکا کنفرانس نفتی ایران در لندن را لغو کردند

دوشنبه 14 بهمن 1392
0 نظر
سیاست (3)

روند دیپلماسی فعال کشور با شروع به کار “دولت تدبیر و امید” شروع شده است تا مسئولانه و فعالانه شرایط کنونی کشور را اصلاج کند. دولت یازدهم بنا دارد تا مذاکرات هسته‌ای را با موفقیت و همراه با رعایت مصالح و منافع ملی به سرانجام برساند تا در نتیجه آن نظام تحریم‌ها از جمله تحریم‌های شورای امنیت از بین برود. یادتان هست که روزی این تحریم‌ها “کاغذ پاره” خوانده می‌شد؟!  اما دیدید که تحریم‌های یک سویه سخت گیران بین المللی با چاشنی اقتصادی، نفتی و صنعتی بر بستر تحریم‌های شورای امنیت سوار شد و اقتصاد ایران را به زحمت انداخت. حالا مجمعوعه مدیریتی کشور در دولت آقای روحانی، در همین گامهای نخست چنان آگاهانه عمل کرده که تحریم کنندگان را در مسیری غیرقابل بازگشت قرار داده است. مسیری که نهایتا به رفع کامل تحریم‌ها خنم خواهد شد.

چرا سفر نفتی “داووس” مهم بود؟

 سفر موفق ریاست محترم جمهور و ارائه تصویری جدید، مثبت و سازنده از کشورمان در مجمع عمومی سازمان ملل بر سرعت اعتماد سازی افرود. اعتماد لازمه هر گونه مذاکره مثبت است. سفر آقای روحانی  به “اجلاس داووس” اما حکایتی متفاوت  دارد.  اول اینکه: بزرگان سیاست و اقتصاد دنیا در مجمع جهانی اقتصاد شرکت می‌کنند تا به دنبال نگاهی مشترک در همه زمینه‌های همکاری‌های اقتصادی جهانی باشند. بنابراین زوایای موثر همکاری ها، پتانسیل‌های موجود، بازارهای بالقوه محصولات و خدمات، زمینه‌های تجارت و انتقال فناوری و همکاریهای منطقه‌ای و جهانی را بطور دقیق بررسی و شناسایی می‌کنند. همینطور شرایط سیاسی را می‌سنجند تا بتوانند نقشه راهشان را در بستر شرایط سیاسی مناسب عملیاتی کنند. دوم آنکه: آقای رییس جمهور همراه با وزیر نفت و وزیر خارجه‌اش به “داووس” رفت تا تاییدی باشد بر اینکه نفت و دیپلماسی دو بال پرواز کشور هستند. ایشان در جمع بزرگان نفتی جهان، از صاحبان سرمایه و فناوری نفتی دنیا دعوتکرد تا برای توسعه ظرفیت‌های عظیم نفت و گاز ایران در یک مشارکت فعال شرکت کنند. سخنان دکتر روحانی آنجنان ترغیب‌کننده بود که مدیر عامل شرکت نفتی ایتالیایی “انی” از ضرورت ورود “لابی نفتی” برای فشار به دولت‌ها سخن گفت تا بارفع تحریم ها، امکان حضور مجددشان در ایران را فراهم کنند. این تجربه، نمونه‌ای بود تا مهر تاییدی بر  این سخن آقای زنگنه باشد که وزیر نفت، وزیر خارجه دوم کشور است. داشتن عظیم ترین ذخایر نفتی و گازی جهان، از بالاترین مزایای نسبی کشور است. نیاز دنیا به منابع انرژی نیز روز افزون است. این هر دو از سویی می‌تواند کمک بزرگی به دیپلماسی کشور کند و از دیگر سو “لابی جهانی نفت” را که بشدت از تحریم‌های چند دهه آمریکا و سپس اتحادیه اروپا و سازمان ملل ناخشنود است به حرکت در آورد.

رییس جمهور  حرفی زد که نفتی‌ها دنبالش بودند

وقتی ریاست محترم جمهور در “اجلاس داووس” می‌گوید که ایران دارای پتانسیل‌های عظیم نفت و گاز با حداقل هزینه و ریسک است، دقیقاً به همان نکته حساسی اشاره کرده است که مورد توجه غولهای نفتی جهان است. سرمایه‌های عظیم شرکت‌های بزرگ نفتی هم اینک در میادین بسیار گران قرار دارد. مناطق سختی چون آبهای عمیق خلیج مکزیک و غرب آفریقا، آلاسکا، دریای شمال و یا حتی هزاران کیلومتر دورتر از مرزهای استرالیا در آبهای با عمق چند کیلومتر. شرکت‌های بزرگ نفتی ناچارند برای کشف و تولید مقادیر نه چندان زیاد نفت و گاز سرمایه‌های کلانی صرف کنند. گاهی هزینه تولید نفت در این مناظق صعب تا ده برابر تولید از میادین نفتی  ایران افزایش می‌دهد. می‌توان صریح گفنت که مصرف کنندگان تشته انرژی ارزان، عرضه مطمئن و قابل دسترس هستند. شرکتهای نفتی در “اجلاس داووس”  اما، نگرانی‌هایی هم ابراز کردند. محوری ترین آنها، ساختار قراردادی جاری صنعت نفت ایران یعنی بیع متقابل بود.

چرا قراردادهای بیع متقابل دیگر کارایی ندارد؟

قراردادهای بیع متقابل در دوره خودش برای کشور دهها میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و موجب توسعه میادین نفتی و گازی مشترک شد. با قراردادهای بیع متقابل بیش از 200 میلیون مترمکعب در روز گاز و متجاوز از 300 هزار بشکه در روز میعانات گازی و نیز صدها هزار بشکه نفت به تولید کشور افزوده شد. اینک و پس از اجرایی شدن  طرحها و به تولید رسیدن آنها و کسب تجربه‌ای 18 ساله، معلوم شده است که علیرغم همه انتقادات پیشین به قراردادهای بیع متقابل، که این قراردادها را گران و بنفع شرکتهای نفتی توصیف می‌نمودند،  قراردادهای بیع متقابل یک جانبه و به سود  ایران بوده‌اند. مسلماً اگر قراردادی یکطرفه و به سود یک طرف باشد بهترین قرارداد نیست. امروز در همه جهان قراردادهای برد-برد مورد توجه است. در یک قرارداد نفتی طرفین باید منافع یکدیگر را بصورت عادلانه در نظر گرفته و آنرا اعمال می‌کنند.

قراردادهای جدید نفتی با قواعد بازی بین المللی هماهنگ است

بر اساس آنچه شرکتهای نفتی عنوان نموده‌اند این شرکت‌ها با قراردادهای فعلی حتی در صورت لغو تحریم‌ها هم حاضر نیستند به ایران برگردند. چراکه با توجه به تجربه‌های پیشین، آنها نتوانستند به حداقل انتظارات قراردادهای خود در ایران دست یابند. بنابراین برای کشور به خوبی مشخص شده که نقطه کلیدی برای استقاده از مزیت ذخایر بزرگ نفت و گاز جهت تقویت دیپلماسی و تاثیرگذاری سیاسی توجه به اصلاح قرادادهای نفتی است.  با “اصلاح قراردادهای نفتی” و جذب شرکتهای بزرگ خارجی می‌توانیم ضمن جذب سرمایه از دانش فنی روز برای  توسعه ظرفیت‌های جدید تولیدی بهره مند شویم. هم اینجا بعنوان مسوول و سخنگوی کمیته بازنگری قراردادهای نفتی اعلام می‌کنم که قراردادهای نفتی ایران، در چارچوب ضوابط کشور ضرورتاً باید با قواعد بازی بین المللی هماهنگ باشد. با این توضیح باید بگویم که تصمیم چهار ماه قبل وزارت نفت، برای بازنگری ساختار قراردادهای نفتی و اصلاح آنها، حرکتی کاملاً آگاهانه و در جهت بیشینه  کردن منافع ملی بوده است.

دو سیاست حاکم بر  قراردادهای جدید نفتی

کمیته بازنگری قراردادهای نفتی طی چهارماه عمر کاری خود ضمن آسیب شناسی قراردادهای فعلی و ارزیابی عملکرد آن، نسبت به شناسایی دیگر مدلهای قابل قبول جهانی اقدام کرده و همواره به رقابتی بودن بازار سرمایه و فناوری توجه داشته است. این کمیته در حال تکمیل مدلی کاربردی است که در آن سیاست “برد-برد” و جهانی بودن با دقت دنبال می‌شود. در عین حال سعی شده است طراحی مدل جدید با مجموع قوانین و منافع کشور نیز سازگاری داشته باشد. در این راستا  کمیته تاکنون از مشورت‌های گوناگون داخلی و خارجی اعم از شرکتها، موسسات پژوهشی، مشاورین حقوقی، فنی و مالی در سطح گستردهای سود برده ایم. تجربه‌های دو دهه پیشین را پیش رو قرار داده ایم و عملکرد قراردادهای جاری را بررسی کرده ایم. تنگناها را ارزیابی نموده ایم و نظرات شرکتهای داخلی و خارجی طرف قرارداد گرفته ایم تا بتوانیم نقایص پیشین را برطرف کنیم.

چرا کنفرانس نفتی ایران در لندن لغو شد؟

تا زمان ارائه مدل نهایی جدید قراردادهای نفتی ایران، رفع کامل و یا آسان شدن تحریم ها، از شرکتهای بین المللی نفتی برای سرمایه گذاری در ایران نمی رود انتظار زیادی نداریم. منتظر نیستیم تا در این شرایط برای مذاکره و یا عقد قرارداد با ایران اقدام کنند. اما اصلاح قراردادهای نفتی مسلماً حرکتی سازنده و پیامی مثبت به شرکتهای بین المللی نفتی است که اوضاع به سمت بهبود حرکت می‌کند و ما خود را برای پی از تحریم‌ها آماده می‌کنیم. این موضوع می‌تواند انگیزه‌ای باشد تا لابی بزرگ نفتی جهانی در جهت منافع خودشان تلاش کنند. شاید همین حرکت رو به جلوی  مجموعه نفت و دستگاه دیپلماسی کشور بود که لابی فشار داخلی آمریکا را بر آن داشت که بر روند حرکتی ما تاثیر بگذارند. چگونه؟ از طریق دخالت‌هایی که باعث شدکنفرانس نفتی ایران در لندن به تعویق بیافتد. در آن کنفرانس می‌خواهیم با تماس و تعامل با شرکتهای بزرگ نفتی، قراردادها و سیاستهای جدیدمان را معرفی کنیم. واقعیت این است که در آمریکا هم جریانهای تندرویی وجود دارند که با سرمایه گذاری‌های لابی‌های خاص بخوبی تغذیه  می شوند. حرکت ضعیف و ناپسندی که موجب تعویق در برگزرای کنفرانس لندن شد گامی با هدایت لابی‌های خاص بود. معتقدم دولت آمریکا باید به گونه ایی آنها را مدیریت کند. با این حال هیچ دلیل منطقی  وجود ندارد که ما از برگزاری سمینار مورد نظر و لو با چند ماه تاخیر منصرف شده و روند شروع شده را متوقف نمائیم. ما کنفرانس نفتی لندن را در ماه جولای برگزار می‌کنیم.

قراردادهای مشارکت در تولید نداریم اما انعطاف داریم

کمیته تدوین قراردادهای جدید نفتی، به کار خود جهت تنظیم مدل جدیدی از قراردادهای نفتی که همه راه حل‌ها را برای حل مشکلات موجود ارائه و به ساختارهای شناخته شده بین المللی نزدیک شود ادامه می‌دهد. در این راستا بی آنکه بخواهیم به مدلهایی از قرارداد نظیر مشارکت در تولید بپردازیم به کار خود ادامه می‌دهیم. این نوع از قراردادها با قانون اساسی کشور مغایر است. حتی برای  مواردی خاص نظیر میادین مشترک و یا میادین با ریسک بالا و آبهای عمیق خزر و نظایر آن هم قراردادهای مشارکت در تولید را نمی توانیم بپذیریم. هر چند مجوزهایی هم برای این نوع قراردادها وجود دارد. من امیدوارم که ساختار جدید قراردادهای نفتی از چنان انعطافی برخوردار باشد که انگیزه‌های لازم جهت جلب سرمایه گذاری برای اکتشاف و توسعه اینگونه میادین را نیز فراهم آورد. ضمنا امیدوارم چندگانگی مدلهای قراردادی بر پیچیدگی روند معاملات آتی و مصداقهای کاربرد آنها نیفزایند.

همکاری‌های داراز مدت، مشارکت در اداره میادین نفتی

فرصتهای طلایی اکتشاف و توسعه مخازن نفتی در ایران وقتی با مدلی از قرارداد همراه شود که مشکلات پیشین را نداشته باشد و انعطافهای لازم را داشته باشد انگیزه‌های بزرگی می‌آورد تا انتظار جذب دهها میلیارد دلار در بالادستی صنعت نفت و گاز کشور را کاملاً موجه و در دسترس نشان دهد. در کنار جذب سرمایه، در قراردادهای جدید مایلیم به این نکات را دست یابیم: 1- همکاریهای دراز مدت تر دوجانبه، 2- مشارکت در اداره میادین نفتی، 3- انتقال فناوریهای مدرن و سیستم‌های مدیریت و اداره مخازن نفتی، 4- توسعه ظرفیت‌های علمی و صنعتی داخلی، 5- رشد شرکتهای نفتی داخلی در جهت بین المللی شدن.

اجرای مدل جدید قراردادهای نفتی ایران پس از تصویب دولت

تکمیل مدل فراگیر قراردادی‌های نفتی، علاوه بر اقدامات گسترده کمیته بازنگری قراردادها در گرو هم فکری صاحبان اندیشه، بخشهای دولتی و خصوصی مرتبط، دانشگاهیان، نهادهای مرتبط و مجلس شورای اسلامی و. است که بایستی یافته‌های کمیته را در یک هم اندیشی به بحث گذاشته شده و تکمیل نمایند. کمیته بازنگری قراردادهای نفتی با برگزاری بک اجلاس عمومی در تهران در تاریخ‌های سوم و چهارم اسفند جاری بستر این مهم را فراهم کرده است. کارشناسان همچنین می‌توانند نظرات خود را از طریق سایت www.OICR.ir به کمیته بازنگری قراردادهای نفتی برسانند.  مدل قراردادهای جدید نفتی ایران  پس از تصویب هیئت محترم دولت عملیاتی خواهد شد.